Notice (8): Undefined index: Menu [APP/Controller/ListController.php, line 209]
Notice (8): Undefined index: Menu [APP/Controller/ListController.php, line 210]
Notice (8): Undefined index: Menu [APP/Controller/ListController.php, line 210]
Warning (2): Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /var/www/html/lib/Cake/Utility/Debugger.php:797) [CORE/Cake/Network/CakeResponse.php, line 458]
Mahabharatam | Mahabharata | Mahabharat | Mahabharata Pravachanam | Kavitraya Bharatam | Nannaya, Tikkana, Errana | Vyasa Bharatam | Telugu Bharatam | Telugu | Download Bharatam | Bharatam | Pandavas | Avadhanam | Samprathi Surendranath | Telugu Books | P V Ramana । మహాభారతం । భారతం । మహాభారత ప్రవచనం । కవిత్రయ భారతం । వ్యాస భారతం । నన్నయ, తిక్కన, ఎఱ్ఱన । తెలుగు భారతం । తెలుగు సాహిత్యం । పాండవులు । అవధానం । సాంప్రతి సురేంద్రనాథ్ | పి.వి.రమణ

15

             ఇదెక్కడినుంచి వచ్చింది? వాల్మీకి గారు చెప్పారు ‘శర్వరీ నైవాంబరంబు’- రామాయణంలో రామాదులు విహరిస్తుండగా రాత్రి వెళ్ళిపోతోందట! రాత్రి వెళ్ళిపోతుంటే ఆకాశం తెల్లబడింది. అన్ని వస్తువులు స్పష్టమౌతున్నాయి. ఇక్కడ అంబరము అంటే ఆకాశం, ఈ సూర్యుడు వస్తున్నందువల్ల రాత్రి అనే కన్య తన వస్త్రాలను తానే వదిలేసినట్లుగా ఉన్నది అని వాల్మీకి వర్ణించారు. అద్భుతమైన శ్లోకంగా ఆలంకారికులు అంగీకరించినది ఈ శ్లోకం. మరి వాల్మీకి రచనలో కూడా శృంగారం ఉంది.

              తిక్కనగారు ఊహించిన ప్రాబంధిక రచనా ప్రవేశధోరణి ఇది. ‘అనితరగమ్యవాఙ్మయ మహార్ణవ వర్తనకర్ణధారుడు’ కదా! శ్రీనాథులవారు శ్రీహర్షుడిని ‘కవికులాదృష్టాధ్వ గమనాధ్వనీనుండు’ (శృంగారనైషధము) - అన్నాడు కదా! కవులలో ఇతరులు చూడని మార్గాలలో చరించినవాడని. తిక్కనగారు దానిని గమనించి అటువంటి ప్రాతిపదిక వేశారు. తిక్కనగారు చేసిన ఈ స్త్రీ వర్ణన విధానాన్ని పెద్దనగారు ఆలంబనంగా చేసుకున్నారు తన మనుచరిత్రలో. ‘తతనితంబాభోగ ధవళాంశుకములోని అంగదట్టపు కావిరంగువలన శశికాంతమణి పీఠి జాలువారగ’. ఆ సన్నివేశ చిత్రీకరణ చూస్తే ఇక్కడ ఉత్తర ఎలా ఉందో అక్కడ వరూధిని పాత్ర ప్రవేశం కూడా అదేవిధంగా చేయించాడు ఆయన. ‘ఆలాపగతి జొక్కి అరమోడ్పు కనుదోయి రతిపారవశ్య విభ్రమము దెలుప’. ఆ ఆలాపంలో ఆమె ఎంత లీనమైంది అంటే ‘అరమోడ్పు కనుదోయి రతిపారవశ్య విభ్రమము దెలుప’ (మనుచరిత్ర).  ఇప్పటికీ అటువంటి కళాకారులు ఉన్నారు. ఆ కళలో తాదాత్మ్యం చెందితే కలిగే భావానందం అటువంటిది. ఎందుకంటే రతి అన్నది సకల జీవరాశులకు కలుగు అనుభవాల్లో అత్యుత్తమమైన అనుభవం. తాదాత్మ్యస్థితికి తీసుకెళ్ళగలిగిన అనుభవాల్లో పరాకాష్ఠస్థితికి చేరుకున్న అనుభవం ‘రతి’. అంటే ఆనందానికి తారాస్థాయి అన్నమాట. ఆ ఆనందాన్నే ‘రతి’ అన్నారు. ఆమెకు ఆనందంలో ఉన్న పారవశ్యం కనబడుతోంది. 

ఉపమా  కాళిదాసస్య....

ఒకసారి భోజరాజుగారు వెళుతున్నారు. వెళుతుంటే ఉత్తరలాంటి అమ్మాయి ఎవరో బంతి తీసుకుని దానితో ఆడుకుంటూ ఉన్నది, ఆడుకుంటూ బంతిని నేలకేసి కొడుతోంది. ఆ ఆడుకుంటున్న వేగంలో శరీరం కూడా కదులుతూ ఉంటుంది కాబట్టి, ఆ అమ్మాయి కర్ణాభరణంగా పెట్టుకున్న కలువపూవో ఏదో రాలి కింద పడిపోయింది. అది చూశారు భోజరాజుగారు. ఊరికే ఉంటాడా? ఆ స్థానానికి వస్తూనే అందరినీ పిలిపించాడు. బయలు కొలువు జేశాడు మన తిక్కనగారి భాషలో. భవభూతి మొదలైన కవులందరూ ఉన్నారు. ‘ఏమయ్యా! నేను ఈ దృశ్యం చూశాను, అమ్మాయి బాగుంది, బంతాట ఆడుకుంటోంది, ఈ దృశ్యాన్ని వర్ణించండి’ అని అడిగాడు. 

           భవభూతి గారు చెప్పారు వెంటనే, తోటక వృత్తంలో. అందరికీ సుపరిచితమైన వృత్తం నడక. ‘కమలాకుచచూచుకకుంకుమతో నియతారునణితాతులనీలతనో!’ అనే తోటక వృత్తగమనంలో ‘విదితం నను కందుక తే హృదయం’ అంటూ భవభూతిగారు చెప్పారు. ఆ పువ్వు అనుకుంటోందట! బంతి కింద పడినప్పుడే పువ్వు పడింది కదా! అందుకని నాకు తెలుసు నీ మనసులో ఉండేమాట. ‘ప్రమదాధర సంగమ లుబ్ధ యితి’ - ఆ అమ్మాయి చక్కగా ఉంది కదా! అందుకని పైకి ఎగురుతున్నావు, ఎంతవరకు? ఆ అమ్మాయి ముఖం వరకు. ఎందుకు ఎగురుతున్నావ్? ఆ అధరాలను ముద్దుపెట్టుకోవాలని ఎగురు తున్నావు. నీ విషయం నాకు తెలుసు. ‘వనితాకరతామరసాభిహతః’ - ఆ ప్రయత్నం చేయబోయి తామర తూళ్ళలాంటి లేతగా ఉన్న ఆ ఆమ్మాయి చేత్తో, ‘అభిహతః’ - మాటిమాటికీ కొట్టబడి కూడా ‘పతితః పతితః పునరుత్పతతి’ – ‘నీకు బుద్ధిలేదు, ఎన్ని సార్లు ఆ అమ్మాయి కొడుతున్నా కూడా ఇంకా వెళుతున్నావు’. అమ్మాయి బంతితో ఆడుకుంటుంటే ఆ దృశ్యానికి భవభూతిగారు చేసిన శృంగార కల్పన.

Player
>>