Notice (8): Undefined index: Menu [APP/Controller/ListController.php, line 209]
Notice (8): Undefined index: Menu [APP/Controller/ListController.php, line 210]
Notice (8): Undefined index: Menu [APP/Controller/ListController.php, line 210]
Warning (2): Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /var/www/html/lib/Cake/Utility/Debugger.php:797) [CORE/Cake/Network/CakeResponse.php, line 458]
Mahabharatam | Mahabharata | Mahabharat | Mahabharata Pravachanam | Kavitraya Bharatam | Nannaya, Tikkana, Errana | Vyasa Bharatam | Telugu Bharatam | Telugu | Download Bharatam | Bharatam | Pandavas | Avadhanam | Samprathi Surendranath | Telugu Books | P V Ramana । మహాభారతం । భారతం । మహాభారత ప్రవచనం । కవిత్రయ భారతం । వ్యాస భారతం । నన్నయ, తిక్కన, ఎఱ్ఱన । తెలుగు భారతం । తెలుగు సాహిత్యం । పాండవులు । అవధానం । సాంప్రతి సురేంద్రనాథ్ | పి.వి.రమణ

16

          సరే. మరి కవి దండిగారివైపు చూశారు. ఆయన ఇంకా విశేషంగా చెప్పాలి, ఒకరు చెప్పినట్టుగానే చెప్తే ఎలా?

శ్లో.          ‘ఏకోఽపి త్రయ ఇవ భాతి,
              కందుకోఽయం అయం కందుకః’      

         ఈ బంతి ‘ఏకోఽపి’ - ఒకటే అయినప్పటికి కూడా ‘త్రయ ఇవ భాతి’ మూడు బంతులుగా నాకు కనబడుతోంది. అదేమిటయ్యా! ఒక్క బంతి మూడుగా ఎలా కనబడుతున్నది? అంటే, చెప్తా, వినండి. ‘కాంతాయాః కరతలరాగ రక్తరక్తః’ - ఆ అమ్మాయి చేతులతో బంతిని పట్టుకున్నపుడు ఆ చేతుల సౌకుమార్యము వలన చేతులలోని ఎరుపుదనమంతా ఆ బంతిలో ప్రతిబింబించి ఎర్రగా కనబడుతోంది. అక్కడి నించి ‘భూమౌ తచ్చరణం’ ఆ ఆమ్మాయి బంతిని క్రిందికి విసిరింది. వేస్తే భూమిమీద ఆ అమ్మాయి పాదాల దగ్గర పడింది. ‘తచ్చరణ నఖాంశు గౌరగౌరః’ - ఆ అమ్మాయి పాదములపై ఉన్న గోటి కాంతులు దానిలో ప్రతిఫలించినందువల్ల ‘గౌర గౌరః’ - ఆ అమ్మాయి, తెల్ల పరికిణీ వేసుకుని, తెల్లటి గోళ్ళరంగు, నెయిల్ పాలిష్ వేసుకుందేమో! మరీ తెల్లగా అయింది. ముందు ఎర్రగా ఉన్నది తెల్లగా మారిపోయింది. అక్కడ నుంచి కాస్త మళ్లీ పైకి ఎగిరింది. అపుడు చేతుల్లో లేదు, పాదాల దగ్గర లేదు, గాల్లో ఉంది. అలా పైకెగిరిన ఆ బంతి ఆ అమ్మాయి ముఖం వరకు వెళ్ళింది. ముఖం దగ్గరకు వెళ్ళేసరికి ‘ఖస్తః సత్ నయన మరీచి నీల నీలః’ - ముఖం దగ్గరకు చేరువగా వచ్చిన బంతిని ఆ అమ్మాయి చూసి పట్టుకుని తరువాత కదా కిందకు వేయాలి! అలా చూసేటప్పటికి ఆ అమ్మాయి కళ్ళల్లో ఉన్న నీలకాంతులు ప్రతిబింబించటం చేత బంతి నీలమైపోయింది. కవి దండిగారి సంగతి అదండీ, అందుకని బంతి ఒకటే కానీ నాకు మూడు రంగులలో కనిపిస్తున్నదీ అన్నాడు. అమ్మో! భవభూతి కంటే దండి ఇంకొంచెం దండిగా చెప్పాడు. 

             కాళిదాసుగారు యాథాలాపంగా చూస్తూ కూర్చున్నారు. భోజరాజు ‘ఇంక నీ వంతు కదా నీవేం చెప్తా’వని అడిగారు. ఆయన ఊహించి చెప్పాడు ‘అయ్యా! మీరు బంతిగురించి, అమ్మాయి గురించి మాట్లాడుతున్నారు కాని ఆ పూవును గురించి మరచిపోయారు. మరిఎవరైనా గమనించారా?

             ‘పయోధరాకార ధరో హి కందుకః’ - ఆ బంతి ఎంత గుండ్రంగా నునుపుగా ఒత్తుగా ఉందో ఆమె పయోధరాలు కూడా అలాగే ఉన్నాయి కదా!

శ్లో.          ‘పయోధరాకార ధరో హి కందుకః
              కరేణ రోషా దభిహన్యతే ముహుః’

   ఆ బంతి ఈ అమ్మాయి పయోధరములతో పోటీ పడుతూ పైకి పైకి వస్తుంటే ఈ అమ్మాయి కొడుతున్నదట. ఈ అమ్మాయిలోని శరీర సౌందర్య రేఖావిలాసవంతమైన అవయములతో పోటీపడుతూ అది పైకొస్తుంటే పోటీకి రాకూడదు అని అమ్మాయి దాన్ని తాడిస్తోంది. ‘ఇతీవ’ - ఈ మాదిరిగా పోటీపడి, బంతి దెబ్బలు తింటుంటే ‘నేత్రాకృతి బీదం’ - చెవుల్లో పెట్టుకున్న ఉత్పలము ఆ అమ్మాయి కళ్లకు దగ్గరగా ఉంది కదా! ‘ఆ కళ్ళతో నేను పోటీ పడుతున్నానని ఇంక నన్నేం చేస్తుందో’ అని, ‘స్త్రియః ప్రసాదాయ పపాత పాదయోః’ – ‘అమ్మా! నన్ను క్షమించు నా తప్పులేదు అని పాదాలమీద పడిం’దట. ఉన్నది పచ్చి శృంగారం, వ్రాసినవి అసభ్యమైనపదాలే కావచ్చు. కానీ మనసులోని భావం ఎలా ఉన్నది?కాబట్టి ఉత్తరను తిక్కనగారు తీర్చిదిద్దిన విధానమే వేరు.

విరాట రాజు పుత్రికా వాత్సల్యం...

ఉత్తర విరాటరాజు దగ్గరకు వచ్చింది. అబ్బాయిలను దగ్గరకి తీసుకున్నపుడు ఆ పరిష్వంగంలోని సుఖం వేరు. అమ్మాయిని దగ్గరకి తీసుకుని లాలించే విధానం వేరు. ఆ విరాటమహారాజు ఉత్తరను దగ్గరకి తీసుకుని, ‘రామ్మా!’ అని కౌగిలించి అక్కున చేర్చుకున్నాడు. ‘జగతీవిభుడు అక్కమలాయతాక్షి నెమ్మొగము మొగంబున’ - ఆ అమ్మాయి బుగ్గలను, తన బుగ్గలతో కలసిపోయేటట్లుగా దగ్గరకు తీసుకుని, ‘మొగంబు మొగంబు కదియ మోపు కరాంగుళులన్’ - ఒకచేత్తో ఈ చెంపను పట్టుకుని, ఇంకో చేత్తో ఆ అమ్మాయి బుగ్గలపై విలాసంగా ఉన్న ముంగురులను అలా సర్దుతున్నాడేమో!. ‘మోపు కరాంగుళులన్ కపోల మింపుగఁబుడుకుం’ - ఆ బుగ్గలను పుణుకుచూ, ‘పొరింబొరి అపూర్వ విలోకన మాచరించుఁ గప్పగు మృదుమౌళి’ - ఆ ముఖం మీద పడుతున్న ముంగురులను పక్కకి తీశాడు. ముఖంలోకి ఎంతో సంతృప్తిగా చూస్తూ, ‘అపూర్వ విలోకన మాచరించుఁ గప్పను మృదుమౌళి నుజ్జ్వల నఖాంకుర చేష్ట యొనర్చు నర్మిలిన్’. ఎంత వాత్సల్య రసమండీ! ‘ఉత్తర ఆ విధంగా యవ్వనంతో వచ్చింది’ అంటూనే, వెంటనే ఎక్కడికి తీసుకువచ్చాడు మహానుభావుడు.

 పుత్రికావాత్సల్యంతో ‘ఇవ్విధంబున తన గాదిలికూఁతు నుప లాలించి బృహన్నల దెసం గనుంగొని సాదర దరహసిత రుచిరాననుండై’ - ఒక్కసారి బృహన్నలవైపు చూశాడు. ‘ఈ మగువ నీకు ఆట గరుపం దగు పాత్రం బగునే?’ – ‘ఏమయ్యా! మా అమ్మాయి వచ్చింది. గమనించావా! మరి నీవు చెప్పావే! తన్వీ, రూపవతీ, శ్యామా అని ఏకరువు పెట్టిన లక్షణాలు మా అమ్మాయిలో ఉన్నాయా?’ అని అడిగాడు. మరి అర్జునుడు ఏం సమాధానం చెప్పాడో తెలీదు కానీ, ‘తత్ప్రతివచనంబుల యందలి నాగరికత్వంబునకు చిత్తంబు రంజిల్ల’ - ఏం సమాధానం ఇచ్చాడో చెప్పలేదు తిక్కన. 

Player
>>